Tak jak już pisałam wcześniej podstawowymi elementami
bilansu są aktywa, (czyli wszystkie zasoby przedsiębiorstwa) oraz pasywa (to, z
czego to zapłaciliśmy, czyli źródła ich finansowania).
W większości stosowanych na świecie standardów
rachunkowości, aktywa w bilansie przedstawiane są zgodnie z zasadą tzw.
„wzrastającej płynności”, czyli od najmniej do najbardziej płynnych. Cóż to oznacza?
Najprościej to tłumacząc – Aktywa przedstawiamy od tych, które użytkujemy
latami i wymieniamy je rzadko do tych, które w ciągu roku często się zmieniają.
Właśnie, to kryterium pozwala Nam podzielić Nasze aktywa
na dwie podstawowe grupy: aktywa trwałe
i aktywa obrotowe. Taki podział, ma
jeszcze jedne zasadnicze podstawy – na takie Nasze zasoby, które w razie
kłopotów czy konieczności najwolniej uda Nam się spieniężyć,
oraz takie, z których uzyskanie gotówki będzie szybsze, czy wręcz natychmiastowe
( tak jak w przypadku środków pieniężnych).
Podsumowując Nasze zasoby możemy podzielić na aktywa
trwałe i aktywa obrotowe, przy czym podstawowym kryterium podziału jest okres
czasu, przez jaki Nasza firma zamierza dane zasoby utrzymywać:
Aktywa trwałe
– zasoby, które Nasza firma zamierza utrzymywać dłużej niż rok.
Aktywa obrotowe
– są to zasoby, które planujemy spieniężyć w okresie krótszym niż rok, ( czyli
zapasy towarów, zgromadzone materiały do produkcji oraz należności), bądź już
mamy je w formie pieniędzy
My Nasz Bilans będziemy robić w formie uproszczonej i Nasze Aktywa będziemy prezentować tak:
Pierwsza część Naszej
tabeli – to Aktywa Trwałe.
Tak, jak już pisałam, podstawowym kryterium odróżnienia tych
zasobów od obrotowych jest czas, przez jaki firma zamierza je utrzymywać. Trwałe
to te, które pozostaną w firmie dłużej niż rok. Podstawowe elementy aktywów
trwałych to:
1.
Najważniejsze dla Naszej firmy: Środki trwałe, –
czyli, grunty, budynki i budowle, urządzenia techniczne, maszyny i wyposażenie,
środki transportu, rozpoczęte inwestycje,
2.
Wartości niematerialne i prawne – licencje ( w
tym na zakupione programy komputerowe), patenty, znaki towarowe,
3.
Rzadko w małych firmach spotykane, ale mogą wystąpić
Należności długoterminowe – np. udzielone pożyczki
4.
Czasami występują również Inwestycje
długoterminowe – w przypadku małych firm mogą być to np. obligacje, które
spółka planuje utrzymać dłużej niż rok,
Czasami pada pytanie, a co z zapasami, które trzymamy
dłużej niż rok, albo należnościami handlowymi, które z różnych przyczyn też tak
długo mamy niepłacone. Te dwa przypadki stanowią wyjątki od zasady spełniania
kryterium roku. Zarówno zapasy jak i należności handlowe zawsze będą zaliczane do
aktywów obrotowych, bez względu na okres, jaki je mamy.
Skąd Mamy uzyskać dane o Naszych Aktywach Trwałych? Nasze
zestawienie posiadanych przez Nas środków trwałych uzyskamy z Naszej
księgowości. Tutaj nieważne, w jakiej formie prowadzimy księgowość, Ewidencję
środków trwałych zawsze musimy posiadać. Bo to, co tutaj dla Nas jest niezwykle
ważne, kupując środek trwały, w większości przypadków, nie będzie to Nasz
koszt, a jedynie w tym momencie wydatek. Będę starała się jeszcze to dokładnie
tłumaczyć, w trakcie tworzenia Rachunku zysków i strat. Ale na dziś pamiętajmy,
jeżeli kupujemy coś, co zamierzamy użytkować powyżej roku i kosztuje ponad
3000zł to zazwyczaj, będzie to uznane przez naszych księgowych, jako środek
trwały a nie koszt – i nie obniży odpowiednio w danym miesiącu Naszego
Przychodu do opodatkowania.
Obecnie chciałabym tutaj wspomnieć o jednym wyjątku, jaki
daje małym i nowym przedsiębiorcom ustawodawca- amortyzacji jednorazowej. Co
prawda środek trwały pojawi się w Naszej ewidencji, ale w tym samym miesiącu
zostanie całkowicie zamortyzowany, ( czyli pojawi się, jako koszt). W
ramach tej obecnie obowiązującej ulgi mali przedsiębiorcy( mianem
tym określa się przedsiębiorcę, którego przychody ze sprzedaży brutto nie
przekroczyły w poprzednim roku podatkowym równowartości w złotych 1 200 000
euro) oraz ci, którzy rozpoczęli prowadzenie działalności
gospodarczej w danym roku podatkowym (np. w 2015 roku z ulgi tej skorzystają
podatnicy, którzy rozpoczęli działalność właśnie w tym roku), mogą dokonać odpisów amortyzacyjnych do
wysokości limitu jednorazowej
amortyzacji, wynoszącego 50 tys. euro. Oczywiście, nie mogą być tą ulgą objęte
wszystkie kupowane środki trwałe. Amortyzacją jednorazową mogą zostać objęte wyłącznie określone w
przepisach składniki majątku. W zamkniętym katalogu znajdują się składniki
majątku zaliczane do grup 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych, (KŚT), czyli:
grupa 3 – kotły i maszyny energetyczne,
grupa 4 – maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego
zastosowania,
grupa 5 – specjalistyczne maszyny, urządzenia i
aparaty,
grupa 6 – urządzenia techniczne,
grupa 7 – środki transportu z wyłączeniem samochodów
osobowych,
grupa 8 – narzędzia, przyrządy, ruchomości i
wyposażenie.
Należy pamiętać, że ulga
ta jest przyznawana, jako pomoc de minimis ( opisze ja w innym poście). To,
co teraz jest dla Nas ważne – to korzystając z Niej musimy, koniecznie ją
zgłosić, że z Niej korzystamy, pomoc ta jest, bowiem limitowana.
|
Podsumowując, posiadane przez Naszą firmę Aktywa trwałe
definiowane są, jako zasoby charakteryzujące się pełną lub względną trwałością,
niezużywające się w ramach jednego roku. Spadek ich wartości następuje w wyniku
starzenia się oraz systematycznego zużycia. Dopiero spadek ich wartości
uwzględniany jest w kosztach poprzez amortyzację
danych środków, czyli systematyczne, comiesięczne obniżanie ich wartości. Wartość
Naszego środka trwałego, pokazana w Bilansie, to nic innego, zatem, jak wartość
jego zakupu pomniejszona o coroczne odpisy amortyzacyjne:
Aktywa trwałe, ( czyli Nasze zasoby, które będziemy
używali powyżej roku) to przede wszystkim:
1.
Wartości Niematerialne i Prawne (WNiP) - możemy opisać,
jako wszelkie prawa posiadane przez Nasza firmę, które wykorzystujemy w Naszej
działalności gospodarczej. Przykładami takich praw są: licencje, patenty, prawa
autorskie, znaki towarowe, zarejestrowane wzory użytkowe itp. Również tu wykazana
będzie wartość zakupionego przez firmę oprogramowania komputerowego. Wartości
niematerialne prawne z reguły umarzane są bardzo szybko, ze względu na ich
szybkie starzenie się. Szczególnym przykładem bardzo szybkiego starzenia są Programy
komputerowe. Niektóre jednak, potrafią utrzymywać wartość przez wiele lat.
Dzieje się tak na przykład z wartością nabytych znaków towarowych. Marki
znanych firm potrafią mieć wysoką wartość i utrzymywać ją przez długie okresy.
2.
Głownie posiadane przez firmy to Rzeczowe aktywa
trwałe. Rzeczowe aktywa trwałe to głównie środki trwałe. Obejmują one przede
wszystkim budynki, grunty, prawa wieczystego użytkowania, maszyny
wykorzystywane w produkcji, środki transportu. Zgodnie z przepisami również
obce środki trwałe mogą być zaliczane do środków trwałych przedsiębiorstwa,
jeżeli są wykorzystywane przez przedsiębiorstwo na podstawie umowy najmu,
dzierżawy lub leasingu. W takich sytuacjach, przedsiębiorstwo amortyzuje
również dane środki ze względu na zużycie. Do rzeczowych aktywów trwałych
zalicza się też środki trwałe w budowie oraz zaliczki, jakie zapłaciliśmy na
nowe środki trwałe.
POZOSTAŁE ( które już rzadko występują)
w skład, których wchodzą:
3.
Należności długoterminowe – tak jak pisaliśmy są
to należności, (czyli pieniądze, które się Nam należą) o terminie spłaty powyżej
roku. Przypominamy o odstępstwie od tej reguły, gdyż, jako długoterminowych nigdy
nie ujmuje się należności z tytułu dostaw i usług, które zawsze zaliczane są do
należności krótkoterminowych, ale osobno w nich wyodrębniane. Należnościami
długoterminowe są to z reguły pożyczki udzielane innym firmom.
4.
Inwestycje długoterminowe to aktywa, które firma
nabyła w celu osiągnięcia korzyści. Korzyści te wynikać mogą z uzyskania w
przyszłości odsetek, dywidend, innych przychodów, lub po prostu z przyrostu
wartości danej inwestycji. Zalicza się tu aktywa rzeczowe takie jak np. nieruchomości,
które firma kupiła nie na użytek własnej działalności, lecz na przykład je dzierżawi.
Mogą to być również różnego rodzaju inwestycje finansowe takie jak: akcje i
udziału, lokaty bankowe, udzielone pożyczki. Kryterium zaliczenia ich do
długoterminowych jest czas, przez jaki firma planuje utrzymywać daną inwestycję
- jeżeli powyżej roku to długoterminowe.
W zasadnie dla działalności gospodarczej, dla której
prowadzimy księgowość w formie Książki Przychodów i Rozchodów to wszystkie
Aktywa Trwałe, jakie mogą się Nam pojawić. W tym rodzaju księgowości, nie praktykuje
się zazwyczaj rozliczania kosztów w czasie. Jednak dla firm większych ta
sytuacja może się jednak przydarzyć.
Rozliczenia międzyokresowe czynne najlepiej
wytłumaczyć na przykładzie. Wyobraźmy sobie, że firma wykupiła bardzo drogie
ubezpieczenie, kosztujące 500.000 złotych. Ubezpieczenie ważne będzie przez parę
lat. Zaliczenie całego kosztu ubezpieczenia, jako kosztu jednego roku bardzo
psułoby wynik finansowy danego roku, podczas gdy ubezpieczenie dotyczy również
lat przyszłych. Aby odpowiednio dopasować koszt do okresu, którego dotyczy
wprowadzono pojęcie rozliczeń międzyokresowych. W naszym przypadku koszt
dotyczący każdego z następnych lat to proporcjonalna część kosztu ubezpieczenia.
To, co zostanie do rozliczenia w następnych latach, właśnie będzie umieszczane
w tej pozycji Bilansu. Ale jak już napisałam wcześniej, ta sytuacja w większości
małych firm raczej nie dotyczy – tak, ze spokojnie możemy skupić się na
podstawowych pozycjach: