Tworzymy własny bilans- zaczynamy od tego, co mamy na dłużej, – czyli Aktywa trwałe

Tak jak już pisałam wcześniej podstawowymi elementami bilansu są aktywa, (czyli wszystkie zasoby przedsiębiorstwa) oraz pasywa (to, z czego to zapłaciliśmy, czyli źródła ich finansowania).

W większości stosowanych na świecie standardów rachunkowości, aktywa w bilansie przedstawiane są zgodnie z zasadą tzw. „wzrastającej płynności”, czyli od najmniej do najbardziej płynnych. Cóż to oznacza? Najprościej to tłumacząc – Aktywa przedstawiamy od tych, które użytkujemy latami i wymieniamy je rzadko do tych, które w ciągu roku często się zmieniają.

Właśnie, to kryterium pozwala Nam podzielić Nasze aktywa na dwie podstawowe grupy: aktywa trwałe i aktywa obrotowe. Taki podział, ma jeszcze jedne zasadnicze podstawy – na takie Nasze zasoby, które w razie kłopotów czy konieczności najwolniej uda Nam się spieniężyć, oraz takie, z których uzyskanie gotówki będzie szybsze, czy wręcz natychmiastowe ( tak jak w przypadku środków pieniężnych). 

Podsumowując Nasze zasoby możemy podzielić na aktywa trwałe i aktywa obrotowe, przy czym podstawowym kryterium podziału jest okres czasu, przez jaki Nasza firma zamierza dane zasoby utrzymywać:

Aktywa trwałe – zasoby, które Nasza firma zamierza utrzymywać dłużej niż rok.

Aktywa obrotowe – są to zasoby, które planujemy spieniężyć w okresie krótszym niż rok, ( czyli zapasy towarów, zgromadzone materiały do produkcji oraz należności), bądź już mamy je w formie pieniędzy

My Nasz Bilans będziemy robić w formie uproszczonej i Nasze Aktywa będziemy prezentować tak: 

Pierwsza część Naszej tabeli – to Aktywa Trwałe.

Tak, jak już pisałam, podstawowym kryterium odróżnienia tych zasobów od obrotowych jest czas, przez jaki firma zamierza je utrzymywać. Trwałe to te, które pozostaną w firmie dłużej niż rok. Podstawowe elementy aktywów trwałych to:

1.       Najważniejsze dla Naszej firmy: Środki trwałe, – czyli, grunty, budynki i budowle, urządzenia techniczne, maszyny i wyposażenie, środki transportu, rozpoczęte inwestycje,

2.       Wartości niematerialne i prawne – licencje ( w tym na zakupione programy komputerowe), patenty, znaki towarowe,

3.       Rzadko w małych firmach spotykane, ale mogą wystąpić Należności długoterminowe – np. udzielone pożyczki

4.       Czasami występują również Inwestycje długoterminowe – w przypadku małych firm mogą być to np. obligacje, które spółka planuje utrzymać dłużej niż rok,

Czasami pada pytanie, a co z zapasami, które trzymamy dłużej niż rok, albo należnościami handlowymi, które z różnych przyczyn też tak długo mamy niepłacone. Te dwa przypadki stanowią wyjątki od zasady spełniania kryterium roku. Zarówno zapasy jak i należności handlowe zawsze będą zaliczane do aktywów obrotowych, bez względu na okres, jaki je mamy.

Skąd Mamy uzyskać dane o Naszych Aktywach Trwałych? Nasze zestawienie posiadanych przez Nas środków trwałych uzyskamy z Naszej księgowości. Tutaj nieważne, w jakiej formie prowadzimy księgowość, Ewidencję środków trwałych zawsze musimy posiadać. Bo to, co tutaj dla Nas jest niezwykle ważne, kupując środek trwały, w większości przypadków, nie będzie to Nasz koszt, a jedynie w tym momencie wydatek. Będę starała się jeszcze to dokładnie tłumaczyć, w trakcie tworzenia Rachunku zysków i strat. Ale na dziś pamiętajmy, jeżeli kupujemy coś, co zamierzamy użytkować powyżej roku i kosztuje ponad 3000zł to zazwyczaj, będzie to uznane przez naszych księgowych, jako środek trwały a nie koszt – i nie obniży odpowiednio w danym miesiącu Naszego Przychodu do opodatkowania.

Obecnie chciałabym tutaj wspomnieć o jednym wyjątku, jaki daje małym i nowym przedsiębiorcom ustawodawca- amortyzacji jednorazowej. Co prawda środek trwały pojawi się w Naszej ewidencji, ale w tym samym miesiącu zostanie całkowicie zamortyzowany, ( czyli pojawi się, jako koszt). W ramach tej obecnie obowiązującej ulgi mali przedsiębiorcy( mianem tym określa się przedsiębiorcę, którego przychody ze sprzedaży brutto nie przekroczyły w poprzednim roku podatkowym równowartości w złotych 1 200 000 euro) oraz ci, którzy rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej w danym roku podatkowym (np. w 2015 roku z ulgi tej skorzystają podatnicy, którzy rozpoczęli działalność właśnie w tym roku), mogą dokonać odpisów amortyzacyjnych do wysokości limitu jednorazowej amortyzacji, wynoszącego 50 tys. euro. Oczywiście, nie mogą być tą ulgą objęte wszystkie kupowane środki trwałe. Amortyzacją jednorazową mogą zostać objęte wyłącznie określone w przepisach składniki majątku. W zamkniętym katalogu znajdują się składniki majątku zaliczane do grup 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych, (KŚT), czyli:

grupa 3 – kotły i maszyny energetyczne,

grupa 4 – maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania,

grupa 5 – specjalistyczne maszyny, urządzenia i aparaty,

grupa 6 – urządzenia techniczne,

grupa 7 – środki transportu z wyłączeniem samochodów osobowych,

grupa 8 – narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie.

Należy pamiętać, że ulga ta jest przyznawana, jako pomoc de minimis ( opisze ja w innym poście). To, co teraz jest dla Nas ważne – to korzystając z Niej musimy, koniecznie ją zgłosić, że z Niej korzystamy, pomoc ta jest, bowiem limitowana.

Podsumowując, posiadane przez Naszą firmę Aktywa trwałe definiowane są, jako zasoby charakteryzujące się pełną lub względną trwałością, niezużywające się w ramach jednego roku. Spadek ich wartości następuje w wyniku starzenia się oraz systematycznego zużycia. Dopiero spadek ich wartości uwzględniany jest w kosztach poprzez amortyzację danych środków, czyli systematyczne, comiesięczne obniżanie ich wartości. Wartość Naszego środka trwałego, pokazana w Bilansie, to nic innego, zatem, jak wartość jego zakupu pomniejszona o coroczne odpisy amortyzacyjne:

Aktywa trwałe, ( czyli Nasze zasoby, które będziemy używali powyżej roku) to przede wszystkim:

1.       Wartości Niematerialne i Prawne (WNiP) - możemy opisać, jako wszelkie prawa posiadane przez Nasza firmę, które wykorzystujemy w Naszej działalności gospodarczej. Przykładami takich praw są: licencje, patenty, prawa autorskie, znaki towarowe, zarejestrowane wzory użytkowe itp. Również tu wykazana będzie wartość zakupionego przez firmę oprogramowania komputerowego. Wartości niematerialne prawne z reguły umarzane są bardzo szybko, ze względu na ich szybkie starzenie się. Szczególnym przykładem bardzo szybkiego starzenia są Programy komputerowe. Niektóre jednak, potrafią utrzymywać wartość przez wiele lat. Dzieje się tak na przykład z wartością nabytych znaków towarowych. Marki znanych firm potrafią mieć wysoką wartość i utrzymywać ją przez długie okresy.

2.       Głownie posiadane przez firmy to Rzeczowe aktywa trwałe. Rzeczowe aktywa trwałe to głównie środki trwałe. Obejmują one przede wszystkim budynki, grunty, prawa wieczystego użytkowania, maszyny wykorzystywane w produkcji, środki transportu. Zgodnie z przepisami również obce środki trwałe mogą być zaliczane do środków trwałych przedsiębiorstwa, jeżeli są wykorzystywane przez przedsiębiorstwo na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub leasingu. W takich sytuacjach, przedsiębiorstwo amortyzuje również dane środki ze względu na zużycie. Do rzeczowych aktywów trwałych zalicza się też środki trwałe w budowie oraz zaliczki, jakie zapłaciliśmy na nowe środki trwałe.

POZOSTAŁE ( które już rzadko występują) w skład, których wchodzą:

3.       Należności długoterminowe – tak jak pisaliśmy są to należności, (czyli pieniądze, które się Nam należą) o terminie spłaty powyżej roku. Przypominamy o odstępstwie od tej reguły, gdyż, jako długoterminowych nigdy nie ujmuje się należności z tytułu dostaw i usług, które zawsze zaliczane są do należności krótkoterminowych, ale osobno w nich wyodrębniane. Należnościami długoterminowe są to z reguły pożyczki udzielane innym firmom.

4.       Inwestycje długoterminowe to aktywa, które firma nabyła w celu osiągnięcia korzyści. Korzyści te wynikać mogą z uzyskania w przyszłości odsetek, dywidend, innych przychodów, lub po prostu z przyrostu wartości danej inwestycji. Zalicza się tu aktywa rzeczowe takie jak np. nieruchomości, które firma kupiła nie na użytek własnej działalności, lecz na przykład je dzierżawi. Mogą to być również różnego rodzaju inwestycje finansowe takie jak: akcje i udziału, lokaty bankowe, udzielone pożyczki. Kryterium zaliczenia ich do długoterminowych jest czas, przez jaki firma planuje utrzymywać daną inwestycję - jeżeli powyżej roku to długoterminowe.

W zasadnie dla działalności gospodarczej, dla której prowadzimy księgowość w formie Książki Przychodów i Rozchodów to wszystkie Aktywa Trwałe, jakie mogą się Nam pojawić. W tym rodzaju księgowości, nie praktykuje się zazwyczaj rozliczania kosztów w czasie. Jednak dla firm większych ta sytuacja może się jednak przydarzyć.

Rozliczenia międzyokresowe czynne najlepiej wytłumaczyć na przykładzie. Wyobraźmy sobie, że firma wykupiła bardzo drogie ubezpieczenie, kosztujące 500.000 złotych. Ubezpieczenie ważne będzie przez parę lat. Zaliczenie całego kosztu ubezpieczenia, jako kosztu jednego roku bardzo psułoby wynik finansowy danego roku, podczas gdy ubezpieczenie dotyczy również lat przyszłych. Aby odpowiednio dopasować koszt do okresu, którego dotyczy wprowadzono pojęcie rozliczeń międzyokresowych. W naszym przypadku koszt dotyczący każdego z następnych lat to proporcjonalna część kosztu ubezpieczenia. To, co zostanie do rozliczenia w następnych latach, właśnie będzie umieszczane w tej pozycji Bilansu. Ale jak już napisałam wcześniej, ta sytuacja w większości małych firm raczej nie dotyczy – tak, ze spokojnie możemy skupić się na podstawowych pozycjach: