No to zaczynamy Rachunek Wyników – czyli liczymy Nasze zyski

Zaopatrzeni w wyniki z Naszej Książki Przychodów i Rozchodów, przystępujemy do stworzenia Naszego Rachunku Wyników ( inaczej Rachunku Zysków i Strat). 

Aby dobrze zrozumieć, schemat budowy tego zestawienia, przyjrzyjmy się najpierw gdzie powstają Nasze zyski lub straty. Nasza działalność możemy podzielić na cztery zasadnicze grupy. 

Pierwsza to Nasza podstawowa działalność, dla której założyliśmy Naszą firmę.

Druga to działalność okazjonalna, która nie jest Nasza podstawową, ale która zdarza się, w trakcie prowadzenia przez Nas firmy ( np. Naszą podstawową działalnością jest sprzedaż powiedzmy ubrań. To, ze sprzedamy samochód należący do Naszej firmy, nie będzie, zatem Nasza podstawową działalnością, ale okazjonalną – będzie to Nasza Pozostała działalność operacyjna.

W trakcie prowadzenia Naszej firmy, niejednokrotnie zaciągamy kredyty. Odsetki nie będą Naszym kosztem bezpośrednim, ale oczywiście go ponosimy.  Może udało Nam się tez pożyczyć, jako firma komuś pieniądze – odsetki uzyskane będą Naszym przychodem, ale przecież nie jesteśmy bankiem, dla którego będzie to działalność podstawowa – dla Nas będzie to Działalność finansowa.

Zdarzą się też okoliczności, na które My nie będziemy mieli żadnego wpływu – to będą Zdarzenia Nadzwyczajne.

Być może nie uda się Nam tego od początku tak podzielić, ale warto sobie z tego zdawać sprawę – i z czasem, robić coraz dokładniejsze zestawienia.

Tak, ze zaczynamy :) Pierwsze, co wyliczymy to zysk, jaki otrzymujemy bezpośrednio na sprzedaży naszych towarów, produktów czy usług. Pamiętajmy, że jeżeli jesteśmy podatnikami podatku VAT, ( czyli jeżeli go rozliczamy każdego 25-tego) to w Naszym zestawieniu wszystkie kwoty pojawiają się bez podatku VAT, – czyli wartości NETTO.

Cóż to jest, zatem ten Nasz zysk na sprzedaży? To nic innego jak Nasze Przychody ze sprzedaży, ( czyli to, co uzyskujemy z Naszej działalności podstawowej) pomniejszone o koszty, które bezpośrednio były związane z uzyskaniem tych przychodów.

Jest to Nasza podstawowa wartość, aby określić Przychody netto ze sprzedaży. W Rachunku Zysków i Strat, dzielimy pozycję na:

- Przychody netto ze sprzedaży produktów, czyli są to po prostu wszystkie przychody ze sprzedaży wytworzonych przez Nasza firmę produktów- oczywiście, jeżeli jesteśmy firmą produkcyjną. Tutaj również ujmujemy przychody otrzymane z oferowanych usług,

- Jeżeli jesteśmy firma handlową Nasza pozycja do uzupełnienie to Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów. Przychody te to wartość bezpośrednio pokazująca ile przychodów wygenerowało Nasze przedsiębiorstwo ze sprzedaży towarów oraz materiałów, czyli dóbr, których nie wyprodukowało, ale które zakupiło a następnie odsprzedało.

To są Nasze podstawowe przychody, które będziemy uwzględniać, jako Nasz Przychody ze sprzedaży. Pamiętajmy, że zgodnie z tym, co już pisałam opisując Aktywa Obrotowe – do Przychodów zaliczamy wartość Naszej sprzedaży, zaraz po wystawieniu faktury, a nie po otrzymaniu pieniędzy ( przypominam, jeżeli mamy późniejszy termin płatności to będziemy mieli należności).

Skąd bierzemy tą pozycję – oczywiście już z wcześniej opisanej Kolumny 7 Naszej KPiR, która jest przeznaczona do wpisywania wartości przychodów ze sprzedaży wyrobów (towarów handlowych) i sprzedaży usług.

W przypadku Rachunku w układzie rodzajowym, pozycja przychody ze sprzedaży ma jeszcze jedną pozycję „Zmiana stanu produktów” Jest to pozycja dla firm produkcyjnych i odnosi się do wyprodukowanej i niesprzedanej produkcji. Ponieważ z reguły nie cała produkcja wyprodukowana w danym roku jest w tym samym roku sprzedana, a trudno jest wydzielić koszty, jakie dotyczą niesprzedanej produkcji – o różnicę w zapasach pozostałej niesprzedanej produkcji koryguje się przychody. Nas jednak prowadzących Książkę Przychodów i Rozchodów – ta pozycja nie obejmuje ( pisze o Niej tylko informacyjnie). My Nasze różnice remanentowe, rozliczamy na koniec roku korygując o to dochód ( teraz najbardziej praktyczne będzie skorygowanie kosztu materiałów). Opisałam to pisząc o Zapasach ( Aktywa Obrotowe).

Tak, jak opisałam to w poprzednim poście Przychody w Książce Przychodów mamy jeszcze wyodrębnione w Kolumnie 8, która jest przeznaczona do wpisywania pozostałych przychodów, np. przychodów z odpłatnego zbycia składników majątku, otrzymanych kar umownych, odsetek. Ta kolumna jednak nie dotyczy Przychodów ze sprzedaży i wartości w niej uwzględnione będą przypisane odpowiednio do pozostałych przychodów operacyjnych (zbycie środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych, a także przychody wynikające z utrzymywania i zbycia nieruchomości oraz wartości niematerialnych i prawnych, zaliczanych do inwestycji odpisanie zobowiązań przedawnionych, umorzonych, nieściągalnych, z wyjątkiem zobowiązań o charakterze publicznoprawnym nieobciążających kosztów otrzymane odszkodowania kary i grzywny - jeżeli firma otrzyma odszkodowanie) lub finansowych ( np. odsetki).

Teraz czas na Nasze koszty, czyli wszystko to, co odpisujemy od Naszych przychodów w celu ustalenia podstawy opodatkowania. Wszystkie koszty związane z Nasza działalnością wpisywane są do Naszej książki KPiR.

Ponieważ chcemy na początek dowiedzieć się, jaki mamy zysk bezpośrednio na sprzedaży, postaramy się ustalić najpierw Nasze wszystkie koszty operacyjne. Początek będzie prosty, bo nie będziemy robić tego po kolei, tylko zaczniemy od tego, co od razu mamy wyodrębnione w Naszej KPiR.   

Ta pozycja to Wartość sprzedanych towarów i materiałów ( dla firm handlowych). Stanowi ona cenę zakupu towarów i materiałów przeznaczonych do sprzedaży w stanie nieprzetworzonym. Wartość tą odnajdziemy w Kolumna 10 KPiR, która jest przeznaczona do wpisywania właśnie zakupu materiałów oraz towarów handlowych według cen zakupu. Jak widzicie, w tej pozycji Mamy napisane również zakup materiałów. Dotyczyć to będzie wszystkich tych, którzy mają działalność produkcyjną – wtedy wartość z tej kolumny przeniesiemy do poz. Zużycie materiałów i energii, Naszego Rachunku wyników.  Pamiętajmy, że materiały – będą tutaj oznaczać, materiały wykorzystywane bezpośrednio w produkcji, a nie np. materiały biurowe. Ta pozycja ma również wpisane zużycie energii – jednak w Naszym przypadku zostaniemy przy samych materiałach, ponieważ, koszt energii znajdziemy w zestawieniu kosztów pozostałych ( kolumna 14) i tak łatwo nie będzie tego wyodrębnić.

W zależności czy jesteśmy firma handlowa czy produkcyjną, właśnie te pozycje ( odpowiednio Wartość sprzedanych towarów i materiałów lub Zużycie materiałów) powinniśmy skorygować o remanent Naszych zapasów. Opisałam to dokładnie opisując ustalanie pozycji zapasów w Aktywach obrotowych. Dla przypomnienia schemat korekty:

Kolumna 11 Naszej książki jest przeznaczona do wpisywania kosztów ubocznych związanych z zakupem np. kosztów dotyczących transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze – to wszystko uwzględnimy w pozycji Rachunku - Usługi obce. Oprócz zakupionych usług związanych z zakupem, w tej pozycji powinniśmy uwzględnić również wszystkie inne usługi zakupione przez firmę od podmiotów zewnętrznych takie jak: Usługi najmu, Usługi remontowe, Usługi pocztowe, telefoniczne, telegraficzne, faksowe, Usługi bankowe - np. opłaty za prowadzenie kont ( bez odsetek od kredytów i pożyczek) i inne. Jednak z uwagi na trudność, jaką może przysporzyć wyodrębnienie tych pozycji, pozostawimy tutaj same koszty uboczne zakupu.

Następna pozycją w rachunku wyników to „Wynagrodzenia”. Do wynagrodzeń zaliczają się wszelkiego rodzaju kwoty wypłacane na rzecz pracowników. Charakter świadczenia pracy jest tu nieistotny. Będą to, więc wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia i inne. Te wszystkie dane odnajdziemy w Kolumnie 12. Pamiętajmy, ze Nasz koszt, jako pracodawcy, to nie tylko wartość bezpośrednio wypłacona pracownikowi, ale również kwoty podatku od jego wynagrodzeń (kwota brutto wynagrodzenia).  

Pozostałe koszty działalności operacyjnej, ( czyli takich, które są bezpośrednio związane z Nasza działalnością) Niestety nie będą już tak prosto do rozdzielnie i przypasowania, gdyż znajdują się pod jedną pozycją w Kolumnie 13, która  jest przeznaczona do wpisywania pozostałych kosztów. W tej pozycji, oprócz już wymienionych wyżej kosztów, które powinny być zaliczone do Usług obcych ( tj. np. czynsz za lokal, opłatę za energię elektryczną, gaz, wodę, c.o., Opłatę za telefon, zakup paliw, wydatki dotyczące remontów, czy transportu) będą również koszty z takich pozycji Rachunku, jak: Ubezpieczenia społecznego od wynagrodzeń ( obowiązkowe składki opłacane do ZUS);  Podatki i opłaty ( np. podatek od nieruchomości); Pozostałe koszty to np. Koszty podróży służbowych koszty reprezentacji i reklamy czy Składki na ubezpieczenie mienia.

Tutaj należy zwrócić uwagę na Koszty związane z ubezpieczeniem oraz wypłatą wynagrodzeń. Składki ZUS można zaliczyć do kosztów podatkowych, danego miesiąca tylko wtedy, kiedy zostaną uiszczone. Inna jest jednak zasada w przypadku ZUS-u płaconego za pracowników inna Naszych składek.  W pierwszym przypadku dotyczącym składek ZUS pracowników należy wyodrębnić datę wypłaty  wynagrodzenia pracownikom. W przypadku, jeżeli pensji odbyła się w prawidłowym terminie ( np. do 10-tego następnego miesiąca) to do kosztów uzyskania przychodu pracodawca ma prawo zaliczyć koszty wynagrodzeń, w tym składki ZUS finansowane przez pracowników,   do miesiąca, którego te wynagrodzenia dotyczyły. W przypadku przekroczenia obowiązującego terminu wypłaty wynagrodzeń koszty wynagrodzeń oraz ubezpieczenia możemy zaliczyć do kosztów podatkowych dopiero w miesiącu, w którym dokonał faktycznej wypłaty wynagrodzeń.  

Podobnie jest z składkami ZUS opłacanymi przez pracodawcę. One również stanowią koszt uzyskania przychodów w miesiącu, za który są należne wynagrodzenia, ale tylko w przypadku ich zapłaty do ZUS w terminie do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu obrachunkowym. Jeżeli zapłacimy je nawet dzień po terminie, zaliczamy je do kosztu już w miesiącu, którym je opłaciliśmy.

Jeżeli chodzi o składki opłacane za Nas, z tytułu prowadzenia działalności, to zawsze liczyć się moment zapłaty ( bez względu, czy opłaciliśmy w terminie czy nie). Należy pamiętać, że nie zawsze są one uwzględnione w kosztach, istnieje, bowiem możliwość rozliczania ich oddzielnie w PIT. Proponuje się dowiedzieć od Naszego księgowego, jaką metodę wybrał i w przypadku nie uwzględnienia ich w kosztach, samemu je tam dodać ( wtedy Nasz wynik będzie bardziej miarodajny).

Tak, jak już napisałam wcześniej, wyodrębnienie i przypisanie poszczególnych kosztów z kolumny 13 takich jak energia, usługi obce czy ubezpieczenia, do właściwych pozycji, nie jest łatwe, dlatego też proponuję na początek potraktować wyżej wymienione pozycje, jako jedną „Pozostałe koszty”. Na początek Naszej przygody z sprawozdaniami finansowymi, takie uproszczenie jest dopuszczalne – z czasem, jak się już dobrze wdrożymy, nauczymy się pomału wyodrębniać poszczególne pozycje, w celu kontroli ich zasadności.

Z Kolumny 13 KPiR bezwzględnie należy jednak wyodrębnić jeden koszt – AMORTYZACJĘ.  Nie jest to trudne, gdyż wartość tę Mamy podaną zbiorczo, na koniec każdego miesiąca z Ewidencji środków trwałych.  Wyszczególnienie tej pozycji będzie miało bardzo wielkie znaczenie, w śledzeniu Naszych pieniędzy, – czyli przygotowywaniu zestawienia „Przepływy pieniężne”.  Dlaczego to tak ważne? Amortyzacja jest kosztem szacunkowym, wynikającym ze zużycia środków trwałych, czyli np. maszyn, pojazdów, budynków, sprzętu komputerowego itp. Pamiętamy, że kiedy kupujemy środek trwały – to stanowi to Nasz wydatek – NIE KOSZT, (czyli nie możemy go od razu odliczyć od podstawy opodatkowania). Ale ta maszyna, pracując dla Nas się zużywa. I to jej zużycie będzie Naszym kosztem uzyskania.  Przytoczę tutaj uproszczony przykład.  Załóżmy, że przedsiębiorstwo kupiło maszynę produkcyjną za 10.000 PLN, którą będzie wykorzystywać w produkcji przez najbliższe 10 lat. Po tym czasie maszyna będzie tak zużyta, że nie będzie miała żadnej wartości. Wydatek 10.000 nie jest natychmiastowo ujmowany w rachunku zysków i strat. Koszt zakupu maszyny będzie, zatem dotyczył wyrobów sprzedawanych przez najbliższe 10 lat. W związku z tym wartość maszyny zostanie wykazana nie w rachunku wyników, ale w bilansie. Następnie przez 10 lat, co roku 1/10 jej wartości będzie umieszczana w kosztach, jako amortyzacja, a wartość pozostała w bilansie będzie zmniejszana o 1/10 wartości początkowej. W naszym przypadku, więc przez 10 lat spółka będzie wykazywać koszt związany z amortyzacją maszyny w wysokości 1000 PLN i będzie zmniejszać wartość wykazaną w bilansie również o 1000 PLN. Oczywiście nikt nie będzie brał, co chwile biegłego, żeby określać czas zużycia nowych urządzeń, dlatego też wymyślono to za Nas, jaką wartość maszyny możemy sobie, co roku zaliczyć do kosztów (Tabele stawek amortyzacyjnych). 

Podsumowując – pierwsza część Naszego zestawienia – ustalająca zysk osiągany na sprzedaży:

Pozycja Pierwsza to Przychody netto ze sprzedaży ( wartość z kol. 7 KPiR), którą podzielimy na:

- Przychody netto ze sprzedaży produktów oraz

- Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów

Następna Nasza Pozycja to Koszty działalności operacyjnej ( podzielone według rodzaju)

Amortyzacja – informacja z ewidencji środków trwałych

Zużycie materiałów – kol. Zakup materiałów Kolumna 10 KPiR

Wartość z kol. 10 firmy handlowe wpiszą do poz. Wartość sprzedanych towarów i materiałów

Usługi obce – tu najprościej będzie przypisać dane z poz. 11 KPiR ( dotyczących usług związanych z zakupem)

Wynagrodzenia – wartość z kolumny 12 KPiR

POZOSTAŁE KOSZTY – w Naszym przypadku wartość kol 13 pomniejszona o Amortyzację obejmować będzie takie pozycje Rachunku wyników jak: Podatki i opłaty, Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia; Pozostałe koszty rodzajowe.

Odejmując od Przychodów ze sprzedaży Koszty z działalności operacyjnej otrzymamy Zysk (strata) ze sprzedaży.

To dla większości pewnie będzie koniec, ale spróbujemy już przy następnym Naszym spotkaniu dodać jeszcze pozostałe części Naszego Rachunku Wyników. Na dziś i tak znów przekroczyłam limit Waszej cierpliwości;)