Informację o zysku mamy z księgowości to po co tworzyć Rachunek zysków i strat ?

Rachunek Zysków i Strat to w pewnym sensie sito, które pokazuje, ile z pieniędzy, które wpłynęły do Naszej firmy, naprawdę Nam pozostało, jako Nasz zysk.

Opisując źródła finansowania Naszych zasobów, pamiętacie jak pisałam, że pierwsza oczywista odpowiedź, na pytanie skąd Mamy pieniądze, to, że z przychodów, jakie otrzymujemy z Naszej działalności.   W Kapitale własnym, jaki zazwyczaj występuje w Pasywach bilansu każdego przedsiębiorstwa występuje pozycja „Zysk (strata) netto” . 

Pozycja ta pokazuje, jaki zysk lub stratę osiągnęło przedsiębiorstwo w ciągu ostatniego okresu obrachunkowego (z reguły roku). To jedna z ważniejszych pozycji, Naszych zestawień. Na jej podstawie można określić jak skutecznie wykorzystujemy swoje zasoby, aby generować zysk. Należy zwrócić uwagę na określenie „NETTO”. Oznacza to, że jest to osiągnięty zysk, już po zapłaceniu podatku ( płacimy podatek od Zysku Brutto). 

Oczywiście informację o tym ile mamy zysku, za interesujący Nas okres otrzymamy bez trudu od Naszej księgowości. Sama informacja czy w ogóle osiągnęliśmy zysk, czy mamy stratę, jest już dla Nas dość cenna, jednak nie wiele więcej będzie Nam to mówić. Zysk można, bowiem osiągnąć na wiele różnych sposobów.


Można produkować i sprzedawać z zyskiem produkty lub usługi albo handlować z zyskiem jakimś towarem – to oczywiście najbardziej pożądana sytuacja przez wszystkich prowadzących działalność.

Może również jednak wydarzyć się jakaś sytuacja nadzwyczajna, która spowodowała znaczny wzrost zysku ( np. środki trwałe należące firmy), ale należy pamiętać, że będzie to sytuacja jednorazowa, która może uniemożliwić zarobek w roku następnym.

Taka sama sytuacja występuje również w przypadku poniesienia straty. Powstaje, bowiem wtedy pytanie: dlaczego Nasza firma poniosła stratę? Czy przyczyną były zbyt duże koszty materiałów, czy może koszty prowadzenia biura, a może strata jest wynikiem zmian na rynkach walut albo wynikiem innych zdarzeń losowych, które już się nie powtórzą i w następnych latach możemy myśleć o zyskach?  

Oglądając bilans, widząc tylko samą suchą liczbę nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć na powyższe pytania. Aby dowiedzieć się, w jaki sposób Nasza firma wypracowała dany wynik finansowy, musimy utworzyć nowe zestawienie - rachunek zysków i strat. Jego konstrukcja umożliwi Nam prześledzenie sposobu, w jaki Nasza firma wypracowała zysk lub poniosła stratę. Przedstawiamy w nim, bowiem wszystkie rodzaje przychodów oraz kosztów związanych z ich uzyskaniem. Tutaj należy podkreślić słowo kosztów. Często jest on mylony z wydatkiem. Należy, bowiem pamiętać, że nie wszystkie pieniądze, które musimy zapłacić będą Naszym kosztem ( dotyczy to m.in. wydatków poniesionych na spłatę kredytu).

Tworząc go odpowiemy sobie również na pytanie, – za co płacimy podatki. Rachunek zysków i strat (nazywany też rachunkiem wyników) przedstawia, bowiem wynik działalności Naszego przedsiębiorstwa w ciągu konkretnego okresu, np. miesiąca, kwartału, półrocza albo roku, od którego będziemy musieli zapłacić podatek. 

Jak już napisałam powyżej, rachunek zysków i strat przedstawia sposób, w jaki Nasza firma wypracowała swój dochód, ( czyli Zysk) w danym okresie. Opisując zysk Naszego przedsiębiorstwa w skrócie możemy go opisać, jako przychody pomniejszone o koszty, które musieliśmy ponieść, aby te przychody uzyskać.  W uproszczonej formie moglibyśmy rachunek wyników przedstawić, więc następująco:

Przedstawienie wyliczenia w tak uproszczony sposób, nie daje Nam zbyt dużej ilości informacji. Gdybyśmy chcieli dokonać analizy Naszej firmy tylko na podstawie powyższego schematu, nie wiedzielibyśmy skąd wzięły się przychody ( czy to wszystko z Naszych przychodów ze sprzedaży, a może wynikły np. z korzystnych dla Nas zmian na kursach walut) oraz podobne pytania można byłoby zadać odnośnie kosztów. 

Dodatkowo trzeba wziąć po uwagę jeszcze jeden element, którego powyższe uproszczone sprawozdanie nie uwzględnia: podatek dochodowy. Podatek dochodowy płacony przez Nas ma z reguły znaczący wpływ na ilość pieniędzy, jaka zostaje Nam do wykorzystania w następnych latach.Abyśmy, więc mogli uzyskać odpowiedzi na pytanie, co wpłynęło na osiągnięty przez nas zysk bądź też, co było przyczyną Naszej straty musimy sporządzić rachunek zysków i strat, który przybierze trochę bardziej złożoną postać. Wyodrębnimy w Nim poszczególne grupy przychodów i kosztów pokazując w ten sposób, co miało znaczący wpływ na osiągany przez Nas wynik.  

Prowadząc w firmie pełną księgowość możemy sporządzić Nasze zestawienie w dwóch wariantach: kalkulacyjnym oraz wariancie porównawczym. Oba warianty przedstawiają inny sposób pogrupowania przychodów i kosztów oraz tworzone są przy pomocy innych zestawów kont księgowych.  W przypadku wariantu kalkulacyjnego Rachunek zysków i strat skonstruowany jest w taki sposób, że pokazać po kolei elementy wpływające na wynik finansowy przedsiębiorstwa. Ujmując to inaczej, można powiedzieć, że w pewnym sensie elementy tworzące w takim układzie wynik finansowy ustawione są w kolejności od najbliżej związanych z Naszą bezpośrednią działalnością do tych najbardziej od niej odległych. Oczywiście opiszemy później pokrótce ten sposób, jednak w Naszym przypadku, kiedy zbieramy Nasze Przychody i Koszty jedynie w formie Książki Przychodów i Rozchodów, wariant kalkulacyjny będzie bardzo trudny do sporządzenia. 

Skupimy się, zatem na drugim sposobie – wariancie porównawczym ( lub inaczej nazwanym rodzajowym). Rachunek zysków i strat tak sporządzony różni się od wersji kalkulacyjnej metodą wyznaczenia wyniku netto na sprzedaży. W wariancie kalkulacyjnym obserwujemy jak powstaje wynik poprzez uwzględnianie kolejnych grup kosztów i przychodów, które podzielone są na miejsce ich powstawania (produkcja, sprzedaż, zarząd). W wariancie, który przygotujemy będziemy mieli do czynienia z podziałem kosztów ze względu na ich rodzaj, ( czyli nie będziemy się zastanawiali gdzie dokładnie powstały, tylko, jakiego są rodzaju np. wynagrodzeń, materiałów czy energii). 

Czyli w na następnym spotkaniu przygotujemy takie oto zestawienie: